Σεβαστοί πατέρες,

Αγαπητοί αδελφοί κι αδελφές,

Με τη χάρη του Θεού φτάσαμε και φέτος στο τέλος της κατηχητικής χρονιάς. Μιας ακόμη όμορφης πορείας γεμάτης συναντήσεις, συζητήσεις, προβληματισμούς, προσευχή, χαρά αλλά και πνευματική αναζήτηση. Δεν κλείνει απλώς ένας κύκλος μαθημάτων αλλά μία περίοδος κοινής πορείας μέσα στην Εκκλησία μας.

Το κατηχητικό έργο εδράζει την ύπαρξή του στο ίδιο το Ευαγγέλιο. Όπως γνωρίζουμε ο Χριστός, μαζί με τον κύκλο των δώδεκα μαθητών Του, ζούσε μία ζωή κοινή. Ο Κύριος πριν από την Ανάληψή Του, έδωσε στους μαθητές Του την εντολή: «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη». Αλλά και μετά την Πεντηκοστή δεν άλλαξε ο τρόπος ζωής των δώδεκα. Με τον ίδιο τρόπο λειτούργησαν και οι πρώτες χριστιανικές κοινότητες. Ολιγάριθμες στην αρχή είχαν ευελιξία και μπορούσαν να μένουν με πιστότητα στον ρυθμό αυτό της κοινής ζωής. Πρωταρχικό μέλημα αυτών των κοινοτήτων ήταν η διακονία του λόγου του Θεού.

Γι’ αυτό και οι Απόστολοι επέλεξαν διακόνους ώστε να συνεχίσουν το έργο τους αλλά κυρίως να οργανώνουν αυτές τις κοινωνίες με γνώμονα τις διδαχές του Κυρίου μας. Η επιλογή αυτών των συνεργατών για την διακονία του Εκκλησιαστικού σώματος αποτέλεσε την αρχή της διακονίας στο σώμα της εκκλησίας για τις επόμενες γενιές, για όλη τη διάρκεια της πορείας μας μέσα στον χρόνο.

Οι πρώτοι χριστιανοί διδάσκονταν συστηματικά την πίστη πριν το βάπτισμα, ενώ οι Άγιοι Πατέρες της εκκλησίας ανέπτυξαν σπουδαίο κατηχητικό έργο.

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μιλούσε ακούραστα για τη σημασία της πνευματικής παιδείας, ο Μέγας Βασίλειος τόνιζε τη σύνδεση της πίστεως και ζωής, ενώ ο Άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων (4ος αι.) άφησε ανεκτίμητες κατηχήσεις οι οποίες μέχρι σήμερα αποτελούν πνευματικό θησαυρό της Εκκλησίας μας.

Ιδιαίτερα στην Πάτρα, η κατηχητική παράδοση υπήρξε έντονη και καρποφόρα. Το πρώτο οργανωμένο κατηχητικό σχολείο το ίδρυσε ο Ιεροκήρυκας, πνευματικός οδηγός, διδάσκαλος και Άγιος των Πατρών, ο πατέρας Γερβάσιος Παρασκευόπουλος. Από τότε άρχισαν να αναπτύσσονται κατηχητικές ομάδες και πνευματικές συντροφιές γύρω από ενορίες, ιεραποστολικούς κύκλους και εκκλησιαστικές αδελφότητες.

Η πόλη μας ευλογήθηκε με ανθρώπους που αγάπησαν το έργο της κατήχησης κι αφιέρωσαν χρόνο και κόπο ώστε να δημιουργηθούν χώροι πνευματικής οικογένειας και αλληλοστήριξης. Πόσοι άνθρωποι βρήκαν μέσα σε αυτές τις συντροφιές παρηγοριά, πίστη, δύναμη και ελπίδα!

Στις μέρες μας στην Πάτρα λειτουργούν αρκετές κατηχητικές ομάδες ενηλίκων και «Κύκλοι Μελέτης Αγίας Γραφής» από τις ενορίες και τους τοπικούς εκκλησιαστικούς φορείς. Αν αναλογιστούμε πως ζούμε στην εποχή της ψηφιακής επικοινωνίας, σε μία εποχή μοναξιάς, άγχους και εσωτερικής σύγχυσης, οι κατηχητικές ομάδες ενηλίκων έρχονται να καλύψουν την ανάγκη για γνήσια ανθρώπινη επαφή.

Πολλοί άνθρωποι έχουν γύρω τους κόσμο, αλλά μέσα τους αισθάνονται άδειοι. Άλλοι αναζητούν νόημα, άλλοι στήριγμα, άλλοι έναν λόγο αληθινό και καθαρό μέσα στην καθημερινότητα.

Οι άνθρωποι έρχονται στις κατηχητικές ομάδες για να μοιραστούν τους προβληματισμούς τους, τις αγωνίες τους, τις χαρές, τις λύπες τους. Έρχονται επειδή αναζητούν τον Θεό κι επειδή διψούν να μάθουν, να ακούσουν, να θυμηθούν ότι η πίστη δεν είναι θεωρία αλλά ζωή, σχέση και πορεία. Οι συναντήσεις αυτές λειτουργούν ως «αντίδοτο» στην υλιστική καθημερινότητα, επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανάγκη του ανθρώπου για εσωτερική ειρήνη και ουσιαστική επικοινωνία.

Οι πνευματικές συναντήσεις στις ενορίες της πόλης μας αποτελούν έναν από τους πιο ζωντανούς και ουσιαστικούς θεσμούς της τοπικής κοινωνίας. Η Πάτρα, ως μία πόλη με βαθιά θρησκευτική παράδοση, κάτω από τη σκέπη και την ευλογία του πολιούχου και προστάτη μας Αγίου Ανδρέα του Πρωτοκλήτου, διαθέτει πολλά πνευματικά καταφύγια.

Ο Άγιος Ανδρέας σφράγισε την πόλη μας με το μαρτύριο και τη διδασκαλία του. Έχουμε βαριά κληρονομιά. Ένα τέτοιο καταφύγιο είναι και η «Παρέα του Αη-Γιάννη» με ποιμένα τον πατέρα Γεώργιο. Η συγκεκριμένη σύναξη ενσαρκώνει την ουσία αυτού που ονομάζουμε «ζωντανή Εκκλησία». Είναι ένα φωτεινό παράδειγμα για το πώς μία ενορία της Πάτρας μπορεί να ξεφύγει από τα στενά όρια των τειχών ενός ναού και να γίνει μία αγκαλιά που χωράει τις χαρές, τις λύπες και τις πνευματικές αναζητήσεις των ανθρώπων της.

Η χρήση της λέξης «παρέα», δείχνει πως δεν είναι μία τυπική εκκλησιαστική σύναξη, δεν πρόκειται για ένα απρόσωπο ακροατήριο, αλλά για μία πνευματική οικογένεια.

Ο πατέρας Γεώργιος έχει καταφέρει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον οικειότητας, όπου ο πιστός δεν νιώθει δέος ή φόβο, αλλά τη ζεστασιά ενός πνευματικού σπιτιού. Δίνεται η ευκαιρία να γνωρίσουμε σε βάθος τη διδασκαλία και την παράδοση της εκκλησίας μας. Δεν πρόκειται για μία στείρα απομνημόνευση γνώσεων, αλλά για μία ζωντανή αναζήτηση που μας προσφέρει τα «εργαλεία» για να διακρίνουμε το αληθινό από το επιφανειακό και να βρούμε ουσιαστικές απαντήσεις στα υπαρξιακά μας ερωτήματα.

Ο λόγος του Θεού δεν είναι κάτι το θεωρητικό ή απόμακρο. Μέσα από την ομαδική μελέτη και τον διάλογο, μαθαίνουμε πώς να εφαρμόσουμε τις διδασκαλίες του Ευαγγελίου στην καθημερινή μας ζωή, στην εργασία μας, στην οικογένειά μας και στις σχέσεις με τον συνάνθρωπό μας. ουσιαστικά η κατηχητική ομάδα μας είναι το εργαστήρι όπου η θεωρία γίνεται πράξη.

Οι συναντήσεις αυτές μας βοηθούν να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας, τα πάθη και τα χαρίσματά μας, μέσα από το πρίσμα της αγάπης του Θεού. Μέσα από τη συναναστροφή και το μοίρασμα, μαθαίνουμε την υπομονή, τη συγχώρεση και την ταπείνωση.

Ο ποιμένας της παρέας μας ξεχωρίζει για τον απλό, κατανοητό και σύγχρονο λόγο του. Μεταφέρει τα βαθιά θεολογικά νοήματα στην καθημερινή πράξη, κάνοντάς τα εφαρμόσιμα στα προβλήματα της εποχής μας.

Δεν περιορίζεται στα λειτουργικά του καθήκοντα, αλλά σκύβει πάνω από τις προσωπικές, οικογενειακές ή επαγγελματικές ανησυχίες του κάθε μέλους της παρέας.

Στις συναντήσεις μας, η μελέτη του Ευαγγελίου και των Πατέρων της Εκκλησίας συνδυάζεται με τον ελεύθερο διάλογο. Οι συμμετέχοντες καταθέτουν τις απορίες τους, τις αμφιβολίες τους και τις εμπειρίες τους χωρίς φόβο κριτικής.

Η συμμετοχή μας σε αυτή την εβδομαδιαία συνάντηση λειτουργεί ως ένας «πνευματικός πνεύμονας» που μας γεμίζει δύναμη και ειρήνη για να αντιμετωπίσουμε την απαιτητική καθημερινότητα.

Γι’ αυτό οφείλουμε μία μεγάλη, εγκάρδια ευχαριστία στον κατηχητή μας, τον πατέρα Γεώργιο, καθώς και στην εκλεκτή πρεσβυτέρα του. Με ανιδιοτελή αγάπη, ακούραστη υπομονή και πατρικό ενδιαφέρον, ανοίγουν

την αγκαλιά τους σε όλους μας. Καταθέτουν καθημερινά την ψυχή τους, τον χρόνο τους και πάνω απ’ όλα, την προσευχή τους, για να μας μεταλαμπαδεύσουν το Φως του Χριστού.

Πατέρα Γεώργιε, σας ευχαριστούμε θερμά για όλα όσα μας προσφέρετε!

Στο πλαίσιο της προσφοράς του ο πατέρας μας δεν θα άφηνε να κλείσει αυτή η υπέροχη κατηχητική χρονιά χωρίς μία τελευταία προσκυνηματική εκδρομή. Η επίσκεψή μας στην Ιερά Μονή Νοτενών αποτέλεσε μία μοναδική εμπειρία που συνδύασε την βαθιά θρησκευτική κατάνυξη με τον θαυμασμό για την ελληνική φύση.

Η Ιερά Μονή Κοιμήσεως Θεοτόκου Νοτενών είναι μία ανδρική κοινοβιακή μονή που ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Πατρών. Αρχικά κτίστηκε το 1530 στην κορυφή του βουνού πάνω στα ερείπια αρχαίου δωρικού ναού, αλλά λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών, οι μοναχοί μεταφέρθηκαν 500 μέτρα χαμηλότερα, όπου το 1833 χτίστηκε η νέα Μονή.

Η ονομασία της αποδίδεται είτε στην οικογένεια των Νότηδων που βοήθησαν στην ανέγερση είτε στη γεωγραφική της θέση στη νότια άκρη του Ερυμάνθου.

Κεντρικό κειμήλιο του μοναστηριού είναι η θαυματουργική εικόνα της Παναγίας της Νοτενιώτισσας, η οποία μεταφέρθηκε εκεί με θαυματουργό τρόπο μετά την καταστροφή της προηγούμενης μονής της στη Γορτυνία από τους Τούρκους.

Η συγκίνησή μας δεν περιγράφεται καθώς προσκυνούσαμε την εικόνα της Παναγίας και κορυφώθηκε την στιγμή που ανηφορίσαμε για να προσκυνήσουμε και στο ιερό σπήλαιο όπου ασκήτεψε ο Όσιος Ιωακείμ ο Νέος.

Ο Όσιος Ιωακείμ ο Νέος, γεννήθηκε στο χωριό Σκιαδά και αφιερώθηκε στον μοναχισμό, φτάνοντας στο αξίωμα του Ηγουμένου στη Μονή Χρυσοπηγής και μετέπειτα στη Μονή Νοτενών. Παραιτήθηκε όμως για να ζήσει ως ασκητής σε σπήλαιο πάνω από το μοναστήρι υποβάλλοντας τον εαυτό του σε σκληρές στερήσεις και συνεχή προσευχή μέχρι την κοίμησή του.

Η εμπειρία μας ολοκληρώθηκε με τον καλύτερο τρόπο γνωρίζοντας από κοντά το σπουδαίο και αθόρυβο έργο που επιτελεί στο μοναστήρι ο πατέρας Αλέξανδρος.

Η θερμή του φιλοξενία, ο πνευματικός του λόγος και η αφοσίωσή του στη διατήρηση της ιστορικής Μονής μας άφησαν με τις καλύτερες εντυπώσεις, κάνοντας την εκδρομή μας μία αξέχαστη πνευματική παρακαταθήκη.

Κλείνοντας, θα ήθελα από καρδιάς να ευχαριστήσω όλους σας για τη φετινή συμμετοχή, την αγάπη και την εμπιστοσύνη που δείξατε στην παρέα μας. Ο καθένας έβαλε το δικό του λιθαράκι σε αυτή την όμορφη πνευματική οικογένεια. Κρατούμε τις στιγμές που ζήσαμε, τις συζητήσεις που μας ωφέλησαν, τα χαμόγελα, τη συγκίνηση, αλλά και τις σιωπές που μιλούσαν στην καρδιά.

Ας μην θεωρήσουμε όμως ότι το καλοκαίρι είναι διακοπή από τον Θεό. Η σχέση μας με τον Χριστό συνεχίζεται παντού: στην προσευχή, στη Θεία Λειτουργία, στην αγάπη προς τον συνάνθρωπο, στην ηρεμία της ψυχής.

Εύχομαι ο Κύριος να ευλογεί όλους και τις οικογένειές σας, να χαρίζει υγεία, ειρήνη και δύναμη. Και με το καλό, να ανταμώσουμε ξανά τη νέα εκκλησιαστική χρονιά, με ακόμη περισσότερη δίψα για τον Θεό και περισσότερη αγάπη μεταξύ μας.

Καλό και ευλογημένο καλοκαίρι σε όλους!

Κωστοπούλου Μαρία

 

ΣΥΛΛΥΠΗΤΗΡΙΑ

Η παρέα του Αϊ Γιάννη εκφράζει τα ειλικρινή της συλλυπητήρια στην οικογένεια του φίλου και εν Χριστώ αδελφού μας 

 Παναγιώτη  Φωτεινού 

δια τον θάνατο του πατρός του

 Αλεξίου Φωτεινού.

Εύχεται όπως Κύριος ο Θεός να τον αναπαύει εκεί που 

«  οὐκ ἔστι πόνος οὐ λύπη οὐ στεναγμός ἀλλὰ ζωὴ ἀτελεύτητος .»

 Η Κυριακή της Τυρινής.

Πατέρα μας, αγαπητοί φίλοι,

Αποστολή της Ορθοδόξου εκκλησίας μας είναι να προσκαλέσει κάθε άνθρωπο στη σωτηρία, προσφέροντάς του όλα εκείνα τα εφόδια που είναι απαραίτητα για την πραγματοποίησή της. Αυτή, σαν στοργική μητέρα, δίνει άπειρες ευκαιρίες στα παιδιά της, προκειμένου να τα φέρει κοντά της και να τα σώσει. 

Η καλύτερη ευκαιρία είναι η κατανυκτική περίοδος του Τριωδίου, η οποία προσφέρει πλούσιο πεδίο πνευματικής δράσεως σε όσους έχουν τη διάθεση να νοιώσουν το χωρίς τέλος έλεος του Θεού. 

Με τα αναγνώσματα και τους ύμνους της, μας προετοιμάζει για τον αγώνα της Μεγάλης Σαρακοστής. Αρχίζει με τη συναίσθηση της αμαρτωλότητας και την ταπεινή αναζήτηση του ελέους του Θεού από τον Τελώνη, ακολουθεί με την υπενθύμιση της αξίας της μετάνοιας και τη μεγάλη αγάπη του Θεού στην παραβολή του Ασώτου υιού και συνεχίζει με την Κυριακή της Απόκρεω όπου ο Χριστός μάς αποκαλύπτει ότι η έμπρακτη αγάπη προς κάθε συνάνθρωπό μας είναι το κριτήριο που θα μας οδηγήσει στη Βασιλεία Του. Η Κυριακή της Τυρινής είναι αφιερωμένη στην ενθύμηση του φοβερού γεγονότος της εκδιώξεως των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο. 

Η ιερή λοιπόν περίοδος του Τριωδίου αποτελεί το προπαρασκευαστικό χρονικό διάστημα πριν το Πάσχα. Η συμμετοχή μας στην πανήγυρη των πανηγύρεων απαιτεί προσωπική ανακαίνιση, διαφορετικά το ανέσπερο αναστάσιμο φως θα καταδείξει τους ρύπους της ψυχής μας και δεν θα αξιωθούμε να γίνουμε κοινωνοί του Αναστάσαντος Λυτρωτή μας. Δεν θα λάβουμε τις ουράνιες δωρεές της Αναστάσεως. Είναι ανάγκη, όπως μας παροτρύνει ο απόστολος Παύλος, να «μορφωθεί ο Χριστός» στην ύπαρξή μας (Γαλ. 4,19). 

Την Κυριακή λοιπόν ολοκληρώθηκε το προπαρασκευαστικό στάδιο της περιόδου του Τριωδίου. Η τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς και κυρίως η τελευταία Κυριακή της Τυρινής αποτελεί προετοιμασία για τη νηστεία της Σαρακοστής, οπότε σιγά-σιγά ο πιστός απομακρύνεται από το κρέας.  

Τα παλαιότερα χρόνια, όταν οι άνθρωποι στη χώρα μας ζούσαν με οδηγό τους το Ευαγγέλιο, εξαφάνιζαν από το σπίτι όλα τα κρεατικά. Τα κρεοπωλεία  έκλειναν και άνοιγαν πάλι την Μεγάλη Τετάρτη ώστε οι νοικοκυραίοι να προμηθευθούν τα απαραίτητα για την Κυριακή του Πάσχα. Προμηθεύονταν γάλα, για να φτιάξουν τις γαλατόπιτες, τις μακαρονόπιτες, τις τυρόπιτες και να πήξουν τα γιαούρτια. Οι νοικοκυρές ετοίμαζαν τα γαλακτερά φαγητά και τα γλυκίσματα για να κεράσουν τις μπούλες και τους φίλους. 

Το Σάββατο της Τυρινής οι γυναίκες έφτιαχναν τα ψυχούδια, μικρά στρογγυλά ψωμάκια με τη σφραγίδα στη μέση σαν πρόσφορο. Αυτή την ημέρα μαζεύονταν τα παιδιά στο νεκροταφείο, έπαιρναν από ένα ψυχούδι και προσεύχονταν. Έκαιγαν κάρβουνα με λιβάνι και προτού φύγουν από το νεκροταφείο, άφηναν μια μπουκιά ψυχούδι μουσκεμένο σε κρασί επάνω στο μνήμα. 

Την Κυριακή της Τυρινής από τα κύρια παραδοσιακά φαγητά ήταν και είναι τα μακαρόνια. Το πρωί ο εκκλησιασμός ήταν όχι απλά καθιερωμένος αλλά και επιβεβλημένος. Το μεσημέρι το τραπέζι περιελάμβανε το τυροζούμι (αραιή άρμη), βακαλάο πλακί ή ψητό στη μπουγάνα (ένα πήλινο σκεύος σε μορφή καμπάνας με καπάκι) με σκορδαλιά. Συνοδευόταν από ξυπόλυτη γαλατόπιτα, λέγεται έτσι γιατί δεν έχει φύλλο. Το βράδυ ετοίμαζαν μακαρόνια με μπόλικη μυζήθρα. 

Πέρα από τον πρακτικό τρόπο εορτασμού αυτής της ημέρας υπήρχε κι ένα έθιμο που λεγόταν «οι μετάνοιες». Οι νεότεροι επισκέπτονταν τους μεγαλύτερους συγγενείς, τους φιλούσαν το χέρι και ζητούσαν συγχώρεση, ώστε να ξεκινήσει η Σαρακοστή με καθαρή συνείδηση και χωρίς έχθρες . Στην Αρκαδία μετά το δείπνο, ο αρχηγός της οικογένειας έδενε ένα ξεφλουδισμένο αυγό σε μια κλωστή και το περιέφερε στα στόματα των μελών της οικογένειας, οι οποίοι προσπαθούσαν να το πιάσουν μόνο με το στόμα. Το σύνθημα ήταν: «Με αυγό κλείνω το στόμα, με πασχαλινό αυγό θα το ανοίξω».  

Στη λαϊκή αντίληψη, η ημέρα αυτή λειτουργούσε ως ένας τελετουργικός αποχαιρετισμός στις απολαύσεις. Το νόημα ήταν η κοινωνική συμφιλίωση και η ψυχολογική προετοιμασία για μια περίοδο αυτοσυγκράτησης, κλείνοντας τις εκκρεμότητες του παρελθόντος μέσω της συγχώρεσης. 

Δυστυχώς όμως στις μέρες μας την Κυριακή της Τυρινής οι ορθόδοξοι Χριστιανοί, τόσο στις πόλεις όσο και στα χωριά, δεν συμμετέχουν όπως θα έπρεπε τόσο σωματικά όσο και πνευματικά σύμφωνα με την ελληνορθόδοξη παράδοσή μας και τις διδασκαλίες των Πατέρων και Αγίων. 

Τα ξένα έθιμα που εισέβαλαν στον τόπο μας εδώ και πολλά χρόνια έχουν καταργήσει, σε μεγάλο βαθμό, την παρουσία μας στον Εσπερινό της Συγχωρήσεως και προτιμούμε τα μασκαρέματα, τους ξέφρενους χορούς, την αλόγιστη κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και όχι μόνο.  

Όσα ακούγονται στον Εσπερινό της Συγχωρήσεως ωθούν την ψυχή μας προς τον πνευματικό αγώνα και στο τέλος συγχωρεμένοι όλοι να αρχίσουμε την Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή, 

  Δυστυχώς αντί να αναζητήσουμε την συγχώρεση προτιμούμε να καρναβαλιστούμε. 

Όμως η Κυριακή της Τυρινής αποτελεί το θεολογικό κατώφλι της Μεγάλης Τεσσαρακοστής εστιάζοντας στην πνευματική αφύπνιση του ανθρώπου μέσα από τρεις κεντρικούς άξονες: την ανάμνηση της εξορίας των Πρωτοπλάστων, τη δύναμη της συγχώρεσης και την ουσία της νηστείας. Θεολογικά, η ημέρα αυτή είναι αφιερωμένη στην έξωση του Αδάμ και της Εύας από τον κήπο της Εδέμ. 

Η πτώση δεν παρουσιάζεται ως μία απλή νομική παράβαση, αλλά ως αποτέλεσμα της ανυπακοής και της έλλειψης εγκράτειας. Η εκκλησία υπενθυμίζει ότι ο Αδάμ έχασε τον Παράδεισο επειδή δεν τήρησε στην πρώτη εντολή της νηστείας. Έτσι, η Σαρακοστή που ξεκινάει προβάλλεται ως η οδός της επιστροφής στην αρχέγονη κατάσταση. Τα υμνολογικά κείμενα καλούν τον πιστό να ταυτιστεί με τον «θρήνο του Αδάμ» αναγνωρίζοντας τη δική του απομάκρυνση από τον Θεό και την ανάγκη για μετάνοια. 

Στον Όρθρο της Κυριακής της Τυρινής ακούσαμε στους Αίνους τον θρήνο του Αδάμ, ο οποίος παρουσιάζεται όχι ως ιστορικό πρόσωπο του παρελθόντος, αλλά ως ο κάθε άνθρωπος που στερείται τη θεία χάρη λόγω της εμμονής στα πάθη. Στα Ιδιόμελα των Αίνων ο Αδάμ οδύρεται για τη γύμνωσή του από το θείο ένδυμα. Ο ύμνος «Οίμοι! Οὐ φέρω λοιπόν τό ὂνειδος» υπογραμμίζει πώς ο άνθρωπος από βασιλιάς της κτίσης, κατέληξε «αιχμάλωτος» μιας λανθασμένης επιλογής. 

Στη συνέχεια, στο Δοξαστικό, καλούμαστε σε πνευματικό αγώνα. Ο ύμνος «Ἒφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή» παρουσιάζει τη νηστεία ως το «στάδιο των αρετών» που έχει ανοίξει για όλους. Η νηστεία, η προσευχή και η ελεημοσύνη περιγράφονται ως η «πανοπλία του Σταυρού» που καθιστά τον πιστό «τοίχος άρρηκτο» απέναντι στον πειρασμό.  

Οι ύμνοι του Όρθρου δεν εστιάζουν στην τιμωρία, αλλά στη μετάνοια ως προϋπόθεση για επιστροφή και κλείνει με την προσδοκία της σωτηρίας υπενθυμίζοντας ότι ο Θεός «θέλει πάντα σωθήναι». Τονίζεται πως για να γίνει ο καθαρισμός της ψυχής η νηστεία από τροφές είναι άκαρπη χωρίς τη «νηστεία των παθών» δηλαδή την απομάκρυνση από την κακία και τον φθόνο. 

Ο Όρθρος και τα μηνύματα που μας μετέφερε συνδέεται με το Ευαγγέλιο Ανάγνωσμα της Θείας Λειτουργίας και ολοκληρώνεται το θεολογικό νόημα της ημέρας μεταβαίνοντας από τη θεωρία της Πτώσης στην πράξη της επανόδου. Ενώ ο Όρθρος εστίασε στην απώλεια του Παραδείσου λόγω ανυπακοής, το Ευαγγέλιο δίνει το πρακτικό κλειδί για την επιστροφή. Και αυτό δεν είναι άλλο από την συγχώρεση. 

Η έξωση συνέβη λόγω της διατάραξης της σχέσης με τον Θεό. Η επάνοδος ξεκινά με την αποκατάσταση της σχέσης με τους συνανθρώπους μας. Αν δεν συγχωρήσουμε τους άλλους, ούτε ο Θεός θα συγχωρήσει εμάς. 

Στον Όρθρο υμνείται η νηστεία ως «πανοπλία». Το Ευαγγέλιο έρχεται να καθορίσει τον τρόπο της: 

Ο Χριστός ζητά η νηστεία να μην είναι «σκυθρωπή» για την επίδειξη στους ανθρώπους, αλλά μια εσωτερική κίνηση προς τον Πατέρα «εν τω κρυπτώ». Η νηστεία από τροφές είναι μάταιη χωρίς τον καθαρισμό της ψυχής και την αποδέσμευση από τα υλικά αγαθά. Ο Αδάμ έχασε τον «θησαυρό» του Παραδείσου κυνηγώντας την απόλαυση της γης. Ο Χριστός μας προτρέπει: «Μη θησαυρίζετε υμίν θησαυρούς επί της γης». Καλούμαστε να επαναφέρουμε την καρδιά μας εκεί που βρίσκεται ο αιώνιος θησαυρός, δηλ. στη Βασιλεία του Θεού. 

Συνοψίζοντας την ένωση Όρθρου και Ευαγγελίου βλέπουμε πως το πρόβλημα είναι η έξωση από τον Παράδεισο. Η εμμονή στα πάθη και στα υλικά αγαθά. Η λύση είναι η μετάνοια, ο πνευματικός αγώνας, η συγχώρεση των άλλων και η αληθινή νηστεία. Γιατί στόχος είναι η επιστροφή στην αρχαία Δόξα και στους θησαυρούς του Ουρανού.    

Αυτή η ημέρα, δηλαδή η Κυριακή της Τυρινής, τελειώνει με τον Εσπερινό της Συγγνώμης που τελείται το απόγευμα. Αποτελεί τη βιωματική κορύφωση και την έμπρακτη εφαρμογή όσων ακούστηκαν στην πρωινή Θεία Λειτουργία. Είναι η στιγμή που η θεολογία γίνεται πράξη. Η σύνδεση αυτή αναπτύσσεται σε τρία επίπεδα: 

Ενώ το πρωινό Ευαγγέλιο θέτει την πνευματική προϋπόθεση, ο Εσπερινός προσφέρει το πεδίο δράσης. Στο τέλος της ακολουθίας, κλήρος και λαός ανταλλάσσουν τον «ασπασμό της συγγνώμης». Δεν ζητάμε συγχώρεση αφηρημένα από τον Θεό, αλλά πρόσωπο με πρόσωπο από τον συνάνθρωπο, σπάζοντας το φράγμα του εγωισμού που οδήγησε στην Πτώση. 

Ο Εσπερινός αυτός είναι η πύλη εισόδου στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Κατά τη διάρκεια της ακολουθίας, ο διάκοσμος του ναού και τα άμφια των ιερέων αλλάζουν από φωτεινά (αναστάσιμα) σε πένθιμα / κατανυκτικά (πορφυρά ή μαύρα). Αυτή η οπτική αλλαγή συμβολίζει τη μετάβαση από τη χαρά της Τυρινής «στον πνευματικό θρήνο» του Αδάμ που ψάλθηκε στον Όρθρο, αλλά πλέον με την ελπίδα της κάθαρσης. 

Η θεολογία του Εσπερινού υπογραμμίζει ότι η νηστεία που ξεκινά την Καθαρά Δευτέρα είναι άκυρη χωρίς την αγάπη. 

Ζητώντας συγγνώμη, ο άνθρωπος προσπαθεί να αποκαταστήσει την αρμονία που χάθηκε στον Παράδεισο. Οι ύμνοι του Εσπερινού προετοιμάζουν τον πιστό για τον «αγώνα τον καλό». 

Έχουμε σκεφτεί γιατί τόσο στη θεία Λειτουργία αλλά και στον Εσπερινό τονίζεται και επαναλαμβάνεται το θέμα της νηστείας και της συγγνώμης; 

Η πρώτη εντολή που έδωσε ο Θεός στους ανθρώπους ήταν η νηστεία. Ήταν μία εντολή όχι στέρησης της ελευθερίας των Πρωτοπλάστων αλλά γυμναστική ψυχής και σώματος. Ο Αδάμ όμως παράκουσε τον Θεό ο οποίος του είπε «ἀπό παντός ξύλου τοῦ ἐν τῶ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπό δέ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλόν καί πονηρόν, οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ. ἧ δ’ ἂν ἡμέρα φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ, θανάτω ἀποθανεῖσθε». Ο Αδάμ όμως με το να μην νηστέψει όχι μόνο διώχθηκε από τον Παράδεισο αλλά μετέδωσε το κακό σε όλο το ανθρώπινο γένος.  

Στην Αγία Γραφή αναφέρεται πως οι πρωτόπλαστοι διώχτηκαν από τον κήπο της Εδέμ και δύο άγγελοι με πύρινες ρομφαίες τοποθετήθηκαν στην πύλη του για να μην μπορούν να την παραβιάσουν. 

Κάθισαν λοιπόν ο Αδάμ και η Εύα απέναντι από τον κήπο και θρηνούσαν για το κακό που τους βρήκε. Σκέφτονταν την προηγούμενη ευδαιμονία τους, την σύγκριναν με την τωρινή δυστυχία τους, προέβλεπαν το ζοφερό μέλλον και γι’ αυτό έκλαιγαν γοερά. Με καυτά δάκρυα πότιζαν την άνυδρη γη και οι σπαραχτικές κραυγές τους έσπαζαν την ηρεμία της ερήμου έξω από τον Παράδεισο. 

Όμως δυστυχώς ο θρήνος τους δεν ήταν αποτέλεσμα μεταμέλειας για την ανυπακοή και την ανταρσία τους κατά του Θεού. Δεν ήταν πράξη μετάνοιας και αίτημα συγγνώμης προς το Θεό, αλλά ωφελιμιστικός σπαραγμός. Δεν θρηνούσαν για τη χαμένη αθωότητα και αγιότητα, αλλά για τη χαμένη υλική ευμάρεια του Παραδείσου. 

Ούτε ένας λόγος μετάνοιας δεν ακούστηκε από τα χείλη τους! Οι Πατέρες της Εκκλησίας μάς λένε πως αν εκείνη την τραγική στιγμή μετανοούσαν ειλικρινά και ζητούσαν ταπεινά συγγνώμη από τον απόλυτα φιλάνθρωπο Θεό, θα είχαν αποκατασταθεί στην προ της πτώσεως, κατάστασή τους. 

Μία συγχώρεση που αν είχε ζητηθεί όλη η εξέλιξη της ανθρωπότητας θα ήταν διαφορετική. Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από το Θεό ως το τελειότερο και εκλεκτότερο δημιούργημά Του, ως «εικόνα και καθ’ ομοίωσις» αυτού (Γεν. 1,26). Πλάστηκε να ζει αιώνια μέσα στη χάρη, στις ευλογίες του Θεού με μία ατελείωτη ευδαιμονία στον κήπο της Εδέμ. Όμως ο άνθρωπος έκανε κακή χρήση της ελεύθερης βούλησής του και προτίμησε το κακό. 

Ας σκεφτούμε εμείς τώρα που ξεκινάμε τον αγώνα τον καλό πως ο Παράδεισος για να κερδηθεί χρειάζεται πάνω απ’ όλα ταπείνωση και πνεύμα συγχωρητικό. Πως ο Θεός θα εισακούσει το αίτημά μας και θα συγχωρέσει τα παραπτώματά μας, μόνο αν και εμείς συγχωρήσουμε, σύμφωνα με τα όσα είπε ο ίδιος ο Χριστός, τα παραπτώματα των άλλων. Αυτό που θέλει να μας τονίσει ο Κύριός μας είναι ότι η ορθή σχέση του ανθρώπου με τον Θεό δεν μπορεί παρά να έχει επιπτώσεις και στις σχέσεις του ανθρώπου με τους άλλους. Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε ούτε η σχέση με τον Θεό είναι ορθή και αληθινή. Πρόκειται για μία σχέση συμφέροντος όπου κανείς νομίζει ότι μπορεί να ξεγελάσει τον Θεό, να τον εξευμενίσει ανάβοντάς Του κεριά ή νηστεύοντας και να θεωρεί πως έτσι θα κάνει τον Θεό να του φέρει τα πράγματα βολικά στη ζωή του. Όποιος όμως νιώθει πραγματικά ότι ευεργετείται από τον Κύριο και του συγχωρούνται οι αμαρτίες, δεν μπορεί παρά και ο ίδιος να συγχωρεί τις αμαρτίες των άλλων. 

Το δεύτερο σκέλος του αγώνα μας είναι η νηστεία. Δεν είναι ο Θεός αυτός που ζητάει τη νηστεία στις μέρες μας από εμάς προκειμένου να δοκιμάσει την εγκράτειά μας και να μας ανταμείψει ανάλογα, αλλά εμείς είναι που επιθυμούμε νηστεύοντας να δηλώσουμε στον Θεό ότι παραιτούμαστε από κάποια δικαιώματα, ως ελάχιστο δείγμα μετάνοιας. 

Με αξιοπρέπεια και με σεβασμό αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας για τα σφάλματά μας. Αυτή την αξιοπρέπεια και γενναιότητα ζητάει ο Χριστός από όλους εμάς όταν μας λέει: «Όταν νηστεύετε, να μην εμφανίζεστε σκυθρωποί σαν τους υποκριτές, που αλλοιώνουν την όψη τους για να δείξουν στους ανθρώπους πως νηστεύουν… Εσύ, αντίθετα, όταν νηστεύεις, περιποιήσου τα μαλλιά σου και νίψε το πρόσωπό σου, για να μη δείξεις στους ανθρώπους πως νηστεύεις» (Ματθ. 6: 16-18). Η νηστεία πρέπει να γίνεται με αξιοπρέπεια, διαφορετικά γίνεται εκ του πονηρού. 

Σύμφωνα με τους Πατέρες της εκκλησίας μας εφόσον η νηστεία γίνεται ως δείγμα παραίτησης από κάποια δικαιώματα, αυτή δεν περιορίζεται μόνο στα τρόφιμα αλλά και σε πράξεις. Όταν κάποιος κάνει μία χειρονομία καλής θέλησης την κάνει για να δείξει ότι έχει πράγματι καλή θέληση, αλλιώς υποκρίνεται. Αν κάποιος μείνει μόνο στη νηστεία και δεν προβεί σε πράξεις ελεημοσύνης και προσφοράς προς τον συνάνθρωπο ο αγώνας του μένει ανολοκλήρωτος.  

Συνοψίζοντας, κατανοούμε πως η Κυριακή της Τυρινής δεν ήταν απλώς η τελευταία ημέρα των γαλακτερών, αλλά η έναρξη του πνευματικού αγώνα. «Το στάδιον των αρετών ηνέωκται, οι βουλόμενοι αθλήσαι εισέλθετε…». 

Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης μας καλεί να νηστέψουμε όχι μόνο από τροφές, αλλά από τα πάθη, την κακία, την κατάκριση. 

Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης μας λέει πως η αγάπη προς τους εχθρούς είναι η υψηλότερη μορφή νηστείας. 

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης υπογραμμίζει στις ομιλίες του την ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε ότι η αμαρτία μάς χωρίζει από τον Θεό, όπως ο Αδάμ εξορίστηκε, και ότι η νηστεία είναι το «φάρμακο» για την επιστροφή. 

Ο Μητροπολίτης Σουρόζ Αντώνιος Bloom αναφέρει ότι η εξορία του Αδάμ είναι η δική μας κατάσταση, καθώς ζούμε μακριά από τον Παράδεισο, και η Κυριακή της Τυρινής είναι η πόρτα για να ξαναβρούμε τον Θεό.  

Η πατερική διδασκαλία δίνει τεράστια έμφαση στο Ευαγγέλιο της ημέρας (Ματθ. Στ΄ 14-21), το οποίο τονίζει ότι αν δεν συγχωρήσουμε τους αδελφούς μας, δεν θα μας συγχωρήσει ο Θεός.    

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος μας λέει: «Είναι ευκολότερο να συγχωρείς παρά να εκδικείσαι». Μας διδάσκει πως η συγχώρηση είναι η «πύλη» της Μεγάλης Σαρακοστής. 

Συνοψίζοντας τα πατερικά μηνύματα κατανοούμε πως η Κυριακή της Τυρινής κλείνει την περίοδο της προετοιμασίας και μας εισάγει στη Σαρακοστή με τρία βήματα: συνειδητοποίηση της πτώσης (Αδάμ), ζήτηση συγχώρησης (Συγγνώμη) και έναρξη πνευματικού αγώνα (Νηστεία). 

Ας ξεκινήσουμε αυτή την περίοδο με την συνείδηση ότι είμαστε αμαρτωλοί. Ας βάλουμε τη ζωή μας, τις σκέψεις μας, τις επιθυμίες μας κάτω από το θέλημα του Θεού. Ας φωτίσουμε με το φως της αλήθειάς Του και των εντολών Του την ψυχή μας, τη συνείδησή μας, τον νου μας. Με τον τρόπο αυτό θα διαπιστώσουμε πόσο σκοτεινοί είμαστε, πόσο διαφορετικοί από τον Θεό πατέρα μας. Θα διαπιστώσουμε ότι οι εντολές Του και το θέλημά Του είναι κάτι ξένο για εμάς. Έτσι φαίνεται το μίσος, η πλεονεξία, ο θυμός, η ανηθικότητα, η προσήλωσή μας στις ηδονές, η προσκόλλησή μας στα υλικά πράγματα, η οργή, ο εγωισμός πως κυριαρχούν μέσα μας και πως μας εξουσιάζουν. 

Το θείο δημιούργημα που ο Θεός φιλοτέχνησε και το προίκισε με τα δικά του χαρακτηριστικά έχει παραμορφωθεί, έχει εξαφανισθεί. Τίποτα από τις πράξεις μας δεν θυμίζει ότι είμαστε οι εικόνες του Θεού. Όλα έχουν καλυφθεί από την δύναμη της αμαρτίας. 

Ας πορευθούμε λοιπόν αυτή την Σαρακοστή προσπαθώντας να γνωρίσουμε τις πολλές μας αμαρτίες, μετανοώντας για τα λάθη μας, τις αστοχίες και τις παραλείψεις μας. Ας προσέλθουμε στις κατανυκτικές ακολουθίες και ας κοινωνούμε συχνότερα το Σώμα και το Αίμα του Χριστού μας, που μας μεταμορφώνει με τη χάρη Του.  

Ας νηστέψουμε όχι μόνο το φαγητό, αλλά και πολλές από τις εγωιστικές επιθυμίες και τα πάθη μας και ας θησαυρίσουμε τα πνευματικά μας αγαθά ελεώντας τους αδελφούς μας. Ας συγχωρέσουμε για να συγχωρεθούμε κι ας θυμηθούμε ξανά ότι ο Χριστός δεν ήλθε για να δυσκολέψει τη ζωή μας, αλλά για να μας μάθει να ζούμε ενωμένοι και να μας δώσει πλούσια, αρχοντική ζωή όπως αυτό το υποσχέθηκε: «ἐγώ ἦλθον ἳνα ζωήν ἒχετε καί περισσόν ἒχετε» (Ιω. 10.10). 

Καλή Σαρακοστή, αδελφοί μου. 

Καλόν Αγώνα και Καλή Ανάσταση. 

Ευχαριστώ 

Κωστοπούλου Μαρία

 Η ΚΟΠΗ ΤΗΣ ΠΙΤΑΣ ΤΗΣ  “ΠΑΡΕΑΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ”

Την Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2026 στην καθιερωμένη ώρα η “Παρέα του Αγίου Ιωάννου” πραγματοποίησε την καθιερωμένη κοπή της πίτας στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου.

Για άλλη μία φορά το επίτιμο πρόσωπο ήταν ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. κ. Χρυσόστομος. Ο Σεβασμιώτατος προσήλθε συνοδευόμενος από έναν Ιεροδιάκονο στο Παρεκκλήσιό μας, το οποίο ήταν κατάμεστο με τα περισσότερα από τα τακτικά μέλη της “Παρέας”, παρόντων του σεβαστού μας Πατέρα Γεωργίου, αλλά και του Πατέρα Αντωνίου μετά της οικογενείας του.

Αμέσως, τελέστηκε η ακολουθία της ευλογίας της Βασιλόπιτας από τον Σεβασμιώτατο με την συμμετοχή των κληρικών μας, αλλά και ημών των λαϊκών, οι οποίοι συμψάλλαμε με χαρά.

Κατόπιν, ο Σεβασμιώτατός μας, παρά την κούραση της ημέρας λόγω φόρτου καθηκόντων, είπε λίγα λόγια συγχαίροντας την “Παρέα” για την συνεχιζόμενη λειτουργία της και νουθετώντας μας πνευματικώς. Μεταξύ άλλων, έλαβε αφορμή από το Ιερό Ευαγγέλιο της επερχόμενης Κυριακής του Ζακχαίου και στάθηκε στο διαχρονικό παράδειγμα του αμαρτωλού αρχιτελώνη, ο οποίος, εξαιτίας της πίστης του στον Χριστό μας, μετεστράφη, και μάλιστα έφτασε στην αγιότητα.

Η “Παρέα του Αγίου Ιωάννου” δια στόματος κάποιων μελών της, αφού ευχαρίστησε τον Σεβασμιώτατο για την βαρυσήμαντη παρουσία του, δεσμεύτηκε ενώπιόν του ότι θα προσπαθεί να βοηθάει στο φιλανθρωπικό έργο της Ιεράς Μητροπόλεώς μας.

Στη συνέχεια, είχαμε την τιμή να λάβουμε πίτα από το χέρι του

Σεβασμιωτάτου, ο οποίος μας ευχόταν να έχουμε καλή και ευλογημένη χρονιά.

Λόγω ατυχούς συγκυρίας δεν βρέθηκε φλουρί, οπότε τα δύο βιβλία εις ανάμνηση αυτής της βραδιάς και για ευλογία, προσφέρθηκαν μετά από κλήρωση σε δύο από τα μέλη μας.

Η παρουσία του Σεβασμιωτάτου στην “Παρέα” ήταν το πιο σημαντικό σημείο αυτής της σύναξης, καθώς η ευλογία του Ποιμενάρχου κάθε Μητροπόλεως είναι απαραίτητη και έχει ουσιαστική, και όχι εθιμοτυπική, αξία σε κάθε ευλογημένο έργο.

Ευχόμαστε να έχουμε πάντα αυτή την ευλογία και, ει δυνατόν, ο Σεβασμιώτατος να μας επισκέπτεται πιο συχνά, έτσι ώστε με τις ευχές του η “Παρέα” να συνεχίζει να προσφέρει πνευματικό έργο και τα μέλη της να καλλιεργούν όλα όσα διδάσκονται στην ζωή τους.

Καλή, Χριστευλόγητη και Παναγιοσκέπαστη Χρονιά!